خواست و ابو بكر پس از امتناع قبول كرد و هر دو به سراغ زيد رفتند و از او درخواست اين كار را كردند . اما روايت ديگر مىگويد : زيد بن ثابت و عمر هر دو از ابوبكر درخواست جمع قرآن كردند و ابو بكر پس از مشورت با مسلمانان پيشنهاد آن‌ها را عملى كرد . « 1 » از سوى ديگر تناقض در شخص متصدى در زمان ابو بكر است . دو روايت مىگويد كه متصدى جمع ، زيد بن ثابت است اما يك روايت مىگويد متصدى جمع قرآن ، خود ابو بكر بود ؛ فقط از زيد خواست كه آن چه را او جمع مىكند ببيند . روايت ديگر مىگويد متصدى جمع زيد و عمر هستند . « 2 » اين مشكل تناقض نسبت به روايات جمع عثمان نيز وجود دارد . زيرا ظاهر بسيارى از روايات بلكه صريح آن‌ها دلالت دارند كه قرآنى را كه عثمان تنظيم كرد ، چيزى از نگارش‌هاى پيشينيان نكاست . اما ذيل يكى از همين روايت‌ها ، ابو قلابه بيان مىكند كه عثمان برخى از چيزهايى را كه پيشينيان آورده بودند از بين برد و به مسلمانان دستور داد كه آن‌ها را از نسخه خود محو كنند . در باب منبع جمع قرآن عثمان نيز تناقض وجود دارد ، زيرا دو خبر مىگفت منبع در كار جمع عثمان ، همان مصحفى بود كه ابو بكر گردآورى كرد ، اما چند روايت ديگر مىگويد عثمان خود به گردآورى دست يازيد و از طريق شهادت شاهدين و نقل كسانى كه از پيامبر شنيده‌اند به اين كار مبادرت كرد . « 3 » اين تناقضات گوناگون و آشفتگى در روايات جمع قرآن پس از پيامبر ، هر گروه و شخصى را به نوعى به تفسير و تأويل روايات واداشته است . بدر الدين زركشى ( م 794 ) بر خلاف ابن حجر و سيوطى و بسيارى از اهل

--> ( 1 ) خويى ، البيان / 247 . المتقى ، كنز العمال ، ج 2 / 571 - 574 . ( 2 ) همان مدرك / 247 . ( 3 ) همان مدرك ، و كنز العمال ، ج 2 / 575 .